Bolu Emek ve Demokrasi Platformu, sivil toplum örgütleri tarafından kentimizde bugüne kadar en geniş kapsamlı olarak hazırlanan 1386 sayfalık raporla ileride büyük bir sorun olarak karşımıza çıkacak olan çevreyle ilgili "İl Çevre Düzeni Plânı"ndaki yanlışlıkları ortaya koydu. Akademisyenlerin de katkı verdiği rapor doğrultusunda hazırlanan ?Bolu'da Çevre ve Çevre Sorunları Çerçeve Rapor' üzerine açıklamalarda bulunan Bolu Emek ve Demokrasi Platformu dönem sözcüsü Erdoğan Kefeli, bolununsesi Gazetesi olarak da defalarca dikkatleri üzerine çektiğimiz ?İl Çevre Düzeni Planı' konusunda ilgili ve yetkilileri uyardı. Kefeli yaptığı açıklamada, "Bolu'nun geleceğini yok edeceğinden korktuğumuz ?İl Çevre Düzeni Planı' onaydan çekilerek, durdurulup tekrar tartışmaya açılmalıdır. Bunun yapılmaması ve onaylanması halinde platform halkla birlikte bu planı durdurmaya kararlıdır" diye uyardı.
Bugüne kadar hazırladıkları raporlarla, kamuoyunun dikkatlerini üzerine çeken Bolu Emek ve Demokrasi Platformu, son olarak çevreye duyarsız kalmadı. Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nde görevli akademisyenlerin de destek verdiği ?Bolu'da Çevre ve Çevre Sorunları Çerçeve Raporu', kentimizin çevre, hava ve su kirliliği hakkında bilinmeyenlere ışık tutuyor.
1386 sayfadan oluşan geniş kapsamlı çerçeve raporuyla ilgili açıklamalarda bulunan Platform dönem sözcüsü Erdoğan Kefeli, hazırlanan raporun yaklaşık 4 aylık bir çalışma sonrası ortaya çıktığının altını çizdi. Kefeli, "Bolu'da yaşayan herkes şunu bilmelidir. Bolu Emek ve Demokrasi Platformu Bolu halkının ve emeğinin çıkarlarını ve geleceğini korumada üzerine düşeni yapmaya karalıdır. İdareyi ve iktidarı uyarıyoruz; Bolu'nun geleceğini yok edeceğinden korktuğumuz ?İl Çevre Düzeni Planı' onaydan çekilerek, durdurulup tekrar tartışmaya açılmalıdır. Bunun yapılmaması ve onaylanması halinde platform halkla birlikte bu planı durdurmaya kararlıdır" dedi.
1386 sayfadan oluşan Bolu'da Çevre ve Çevre Sorunları Çerçeve Raporu'ndan notlar;
Raporun hazırlanma gerekçesi;
Bolu Emek ve Demokrasi Platformu yaklaşık 4 ay önce hazırladığı orman sorunlarıyla ilgili çalışma esnasında çevre-orman-insan ilişkisi üzerine ayrı bir değerlendirme yapmak gerektiğine dikkat çekmişti.Yine çevre-orman-tarım-ziraat-insan ilişkileri de kaçınılmaz olarak ?çevreyi' önümüze bir çalışma alanı olarak getirdi. Ayrıca ilimize yönelik, iktidarca önerilen çeşitli turizm yatırım planlamaları, yapılan çevre planı hazırlıkları ve bir süre önce yine Emek ve Demokrasi Platformunca hazırlanan Göynük Termik Santral Raporu bu çalışmanın yapılmasını bir zorunluluk olarak platform gündemine dayattı. Raporun bir diğer hazırlanma gerekçesi de yapılan tüm bu çalışmaların, planların, ihalelerin -deyim yerindeyse- ?yangından mal kaçırır gibi' halktan ve sivil toplum örgütlerinden gizlenmesi ve yalnızca basit basın açıklamalarıyla gündem oluşturmasıydı.
Bu rapor ülkemizin, belki de dünyanın en güzel yerlerinden birinin; yani ilimiz Bolu'nun tıpkı Ege ve Akdeniz sahilleri gibi beton yığını haline gelme olasılığının yüksek olması;
*Köroğlu Dağında yapılması planlanan 2500 kişilik turizm tesisi.
*Gölcükte gölün sahanlığının önemli bir bölümüne tesis ve 70 bungalov yapılmaya çalışılması *Abant'ta mevcut 5 tesisin dışında; yayla evleri, açık spor sahaları, ek oteller, kongre merkezleri vb. yapılarak yöre köylülerini ve halkı dışlayan ?üst hizmet turizm kompleksleri' yapılmasının planlanması.
*Bolu'nun bugünki ve gelecekteki su havzası Gölköy'ün, özel planla imara açılmaya çalışılması.
*Göynük'te kurulması planlanan ve ihalesini bir şirketin aldığını öğrendiğimiz termik santralin yaratacağı ciddi çevre-sağlık sorunları.
*Bolu'nun göbeğinde tartışması süren termal oteli karmaşası.
*Derelerimizin, göllerimizin, göletlerin yeraltı ve yerüstü su kaynaklarımızın hızla kirlenmekte olması.
*Sanayi ve tarımsal sanayinin çevreye yönelik olumsuz etkileri.
*Çarpık kentleşme ve üretilen tüm atıkların çevrede yarattığı öngörülen tahribatlar.
*Tarım-ziraat ve ormanda ilaç, gübre, insanın oluşturduğu olumsuz etki.
Raporun hazırlanma şekli;
Komisyon aralarında akademisyenlerin de bulunduğu bir grupla tartışma- danışma toplantıları oluşturmuştur. Bu danışmaların sonunda akademisyenlerin hazırladığı ?hava-su-toprak merkezli' bir çalışmanın ?çerçeve rapor' olarak kamuoyuna sunulmasına ve oluşan sonucun platformca toplanan belge ve bilgiler ışığında komisyonca raporlanmasına, konuyla ilgili tüm yasa-yönetmelik-tüzük-plan incelenerek rapor ekinde verilip, konuya ilgi duyan herkesin incelemesine olanak sağlanmasına, karar verilmiştir.
Takip Raporları;
Çevre çerçeve raporunun dışında takip raporları niteliğinde; Turizm ve Çevre, Tarım ve Çevre, Sanayi ve Çevre, Kent ve Çevre, Kırsal alanlar, köyler ve Çevre, Erozyon ve Çevre, Su ve Çevre, Orman ve Çevre, Flora ve Çevre, Fauna ve Çevre, Denetim ve Çevre
Başlıklarında ek çalışmalar yapılarak platformca, kamuoyuyla paylaşılması ve çevre komisyonunun akademik destekle birlikte -orman çalışmasında olduğu gibi- sürekli bir komisyona dönüştürülmesine karar verilmiştir.
Çevre açısından Bolu'da plan ve planlama;
Bolu Valiliği, Bolu Ticaret ve Sanayi Odası ve A.İ.B Üniversitesi'nce hazırlanan İl Gelişme Planı Bolu'ya dair kapsamlı değerlendirmeler yapmıştır. Bolu'nun mevcut durumunu belirlemeye yönelik ve ayrıca da daha sonra hazırlanan İl Özel İdaresi Stratejik Planı ve Bolu'nun tümünü planlama hedefine yönelik hazırlanan Bolu İl Çevre Düzeni Planı'na, İl Gelişme Planı baz oluşturmuştur.
İl Gelişme Planı'nın Bolu'da ki temel durumlara dair daha nesnel olan durumu, İl Özel İdaresi Stratejik Planı'nda kısmen ama Bolu İli Çevre Düzeni Planı'nda giderek politikleşen ve halkı ve onların refahını ve geleceklerini planlamaktan çok Bolu'ya yatırım yapacak iş adamlarının işlerini kolaylaştırmaya yönelik bir durum oluşturma noktasına gelmiştir. Platformun bundan sonra yapacağı çalışmalarda özellikle Bolu'nun 2025 yılına kadar ?Anayasası' haline gelecek olan Bolu İli Çevre Düzeni Planı bütün hatlarıyla incelenecektir.
İl Özel İdaresi Stratejik Plan:
Planın yapılış nedeni şu şekilde açıklanmaktadır; "Genel olarak ifade etmek gerekirse planın amacı; ulusal kalkınma planlarına, Yüksek Planlama Kurulunca kabul edilen 25.01.2006 tarih ve 2006/1 nolu Ulusal Kırsal Kalkınma Stratejisi Belgesi ile diğer üst ölçek planlara ve İl Gelişme Planına uygun olarak, ilin kalkınma çabalarına bütüncül, sonuçlara yönelik ve öz bir politika çerçevesi oluşturmak, ilgili tüm plan paydaşlarını eşgüdüm içerisinde belirlenen hedefler istikametinde harekete geçirmek suretiyle, Bolu İlini bulunduğu sosyo-ekonomik konumdan çok daha ileri bir düzeye taşımaktır. Stratejik Plan kapsamında, Bolu İli 1/100.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planına uygun olarak 1/25.000 ölçekli ve diğer alt ölçek planların yapımının sağlanması öngörülmektedir. Söz konusu planların hazırlanması, arazi kullanımlarının mekansal belirlemelerinin yapılmasını sağlayacak, özel sektör yatırımcıları için yönlendirici bir işlev görerek, bürokratik işlemleri azaltacak, yatırım ve istihdam ortamının iyileşmesine önemli ölçüde katkıda bulunacaktır" deniliyor. Ayrıca planda yapılan değerlendirmelerden bazılarının (Planın tümü belgeler ekinde dikkatinize sunulmuştur) önemli olduğu için paylaşılması gerektiğini düşünüyoruz.
İşte Plan Saptamalarına göre Bolu'nun dezavantajlarının bir bölümü;Sivil toplum örgütlenmesinin yetersizliği, Kırsal alanda içme suyu şebekelerinin tamamlanmamış olması, suyu yetersiz köylerin bulunması, Toprakların çok parçalı ve işletme ölçeklerinin küçük olmasının yol açtığı etkinlik ve verimlilik kaybı, Tarım ürünlerini işleyen ve değerlendiren üretim tesislerinin yetersizliği, Bazı sulama tesislerinin çeşitli nedenlerle kullanılamaması, Tohumluk kullanımında ve dağıtımında sertifikasyon yada belgeli ürün çalışmasının yapılmaması ve kontrolün sağlanamaması, Depolama ve saklama için tesislerin bulunmaması, Tarımsal eğitim faaliyetlerinin yetersiz olması, Üretimde münavebenin dikkate alınmaması, Meraların bilinçsiz kullanımı, yem bitkileri ekiminin yetersizliği?
Geleceğimiz planlanıyor ama haberimiz yok!;
Plan bazı faydaların yanında Bolu'yu yasal ve Anayasal koruma dışına çıkartacağı ve yaşanamaz hale getireceğini düşündüğümüz "Çevre Düzeni Planı"yla ilgili de şu değerlendirmeyi yapıyor; "5449 Sayılı Kalkınma Ajanslarının Kuruluşu Koordinasyonu ve Görevleri Hakkında Kanunu'nun ve Kanun kapsamında illerde kurulacak yatırım destek ofislerinin işlevsel olabilmesi için 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planları ve diğer alt ölçek planların yapımı hayati önem arz etmektedir"
Yani geleceğimiz planlanıyor ama kimsenin ne olup bittiğinden haberi yok. Stratejik Plan yalnızca son gün kamuoyunun karşısına çıkartılıyor, Bolu Valisi'nin ve Platformumuzun tepkileriyle yeniden düzenlenip, dengeleniyor.
Plan ne anlama geliyor;
Plan siyasi iktidara ve iş adamlarına her yeri istediği gibi biçimlendirme olanağı yaratıyor. Yerelleşme ve kamu reformu projeleri eşliğinde yerel yönetimlerin yetkilerinin artması da bu döneme denk geldiği için planın ağırlığı daha da artıyor. Örneğin Turizm Bakanlığı Köroğlu ya da Arkut Dağı turizm alanlarını ya da Sarıalan veya Termal Tesis alanlarını bir plan yaparak turizm alanı ilan ediyor. Sonrasında ise bölgeye ilişkin Bayındırlık-Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Çevre ve Orman Bakanlığı devre dışı kalıyor. Tabii ki; yürürlükteki tüm yasa ve yönetmelikler de?
Şimdi ne olacak;
Bolu'yu ?Davos' yapmak isteyenler, ormanlık arazilerde inşaat yapmak isteyenler, köylünün yayla sorununu çözmek yerine buralara otel kurmak isteyenler yani özcesi Bolu'yu talan etmeyi düşünenler soluğu bakanlıklarda ve planlama bürolarında alacaklar. En son Antalya Büyükşehir Belediyesi'nin elinden alınarak özel turizm alanı ilan edilen ve planlama-imar yetkisi de Bayındırlık ya da Belediye yerine arsa sahibine verilen ?LARA' örneğinde olduğu gibi? ya da hepimizin yakından bildiği GALATAPORT-HAYDARPAŞA örneklerindeki gibi. Örnekleri çoğaltmak mümkün? Ege ve Akdeniz'deki dünün koy, deniz ve plaj yağmacısı ve bugünün önemli turizm yatırımcıları hep beraber AKP'nin Koy Yasası girişimine ve şu anda imara açılmaya çalışılan yeni koylara karşı çıkıyorlar. Çünkü her yerin betonlaşmasının sonuçta,önce doğayı,sonra turizmi sonra da kendi cüzdanlarını öldüreceğini, biliyorlar. Keşke kendi otellerini kurarken de aynı doğa koruma bilincine sahip olabilselerdi.
Bu plan durdurulmalıdır;
Mevcut plan, Bolu'nun çoğu sorununu çözmekten uzaktır. Çıkacağı ön görülen yasalara ve bütçelere göre tanımlanmıştır. Bir iki örgüt dışında halka sorulmadan, sivil toplum örgütlerine danışılmadan, kapalı kapılar ardında hazırlanmıştır. Bolu'nun geleceği, Bolu'nun insanları dışında planlanmaya çalışılmaktadır. Bu planla yaylalar, meralar, otlaklar, ormanlar açık bir şekilde talana açılmaktadır. Gerekirse hukuki ve meşru tüm olanaklarla plan durdurulmalı, Bolu kurtarılmalıdır.
Denetim;
Platformca sunulan eklerde de görüleceği gibi çevre bir çok yasa ve yönetmelikle korunmaya çalışılmakta ve buna dair mevzuat oluşturulmaktadır. Mücavir alanlar içerisinde belediyelere, mücavir alan dışında Bayındırlık, Çevre ve Orman, Tarım(İlgili alana göre bazen Sağlık) kurumlarına bu yasa ve yönetmelikler denetim yetkisi veriyor.
Bolu'da ki bunca çevre ihlali bulunması, çeşitli nedenlerle bu denetimlerin yapılmadığını-yapılamadığını gösteriyor.
SON SÖZ;
Platformca; Raporun başında "?Çevre çerçeve raporunun dışında takip raporları niteliğinde ; Turizm ve çevre, Tarım ve çevre, Sanayi ve çevre, Kent ve çevre, Kırsal alanlar, köyler ve çevre, Erozyon ve çevre, Su ve çevre, Orman ve çevre, Flora ve çevre, Fauna ve çevre, Denetim ve çevre başlıklarında ek çalışmalar yapılarak platformca, kamu oyuyla paylaşılması ve çevre komisyonunun akademik destekle birlikte -orman çalışmasında olduğu gibi- sürekli bir komisyona dönüştürülmesine karar verilmiştir?" denildiği için denetim ve diğer alanlarda ayrıntılı değerlendirmeleri takip raporlarına bırakıyoruz. Tek-tek ve alan-alan incelemenin algı oluşturma ve kavrama noktasında daha etkili olacağını düşünüyoruz.
Konuyla ilgili tüm yasa ve yönetmelikler ve mevzuat rapor ekine konulmuştur. Platform herkesin HAKLAR ve SORUMLULUKLAR noktasında bundan faydalanabileceğini düşünmektedir. Örneğin, bir çevre ihlalinde Platforma başvurabileceği gibi kendisi de kimi hukuki ve yasal haklarını kullanabilecektir.
Bu rapor platform tarafından medyaya, halka ve idareye dünyada ve ülkemizde çevre kavramını açmak, Bolu'da çevreyi fotoğraflamak ve hepsinden önemlisi Platformun bundan sonra yapacağı çalışmalara zemin hazırlanması için oluşturulmuştur.
Ayrıca bu rapor şu ana kadar kolektif bir örgütlülüğün alan dışı faaliyeti olarak; (meslek örgütleri dışında) gerek kapsam gerekse de içeriği olarak bir ilki oluşturmaktadır. Yani Türkiye'de bir başka örneği yoktur. Platform diğer illere de referans olacağını düşünmektedir.
Bolu İli Çevre Düzeni Planı ile ilgili kaygılarımızı tekrarlıyor, çalışmaya destek veren başta akademisyen dostlar olmak üzere herkese teşekkür ediyor, eksiklerimizin bağışlanmasını diliyoruz.
"Unutmayalım yaşayabileceğimiz başka bir Bolu, başka bir Türkiye yok"
