Evlenme yaşına gelmiş genç erkeklere, evliliğin zorluklarını anlatmak için kaba tabirle söylenmiş eskilerden beri söylenegelen bir ata sözü vardır; "Hanım tuz ister, arkan cız der" diye.
İl Sağlık Müdürlüğü'nden yapılan açıklamada, damak tadımız olan TUZ hakkındaki bilmediklerimizi okuyunca, "hanım tuz istemesin, bizde tuz almayı unutalım diyeceksiniz.
Damak tadımız tuz
Yemeklerin vazgeçilmezi tuz vücudumuzda birçok önemli işleve sahiptir. İçeriğinde sodyum ve klor bulunur. Sodyum vücutta sıvı ve kan basıncı dengesinin düzenlenmesi, kas ve sinir sisteminin çalışması için gereklidir. Yetişkin bir insan vücudunda 90-130 g sodyum bulunur. Vücuttaki sodyumun yarısı kemik yapısındadır. Bir yetişkinin sağlıklı bir biçimde hayatını sürdürebilmesi için günde 1,5 g sodyuma ihtiyacı vardır.
Tuz kalp-damar ve böbreklerimiz tehdit ediyor
İnsanlar genetik olarak günde 0,25 gramdan daha az tuz tüketmeye programlanmıştır. Bu nedenle fazla tuz tüketimine bağlı olarak kalp-damar ve böbrek hastalıklarının oluşum riski artmaktadır. Çocuklarda yüksek sodyum tüketimi dilde bulunan tuz reseptörlerini baskılayarak ileri yaşlarda tuz içeriği yüksek besin seçiminin artmasına neden olmaktadır. Ayrıca ileri yaşlarda ki hipertansiyon yatkınlığını da arttırmaktadır. Dünya Sağlık Örgütüne göre günlük tüketilmesi gereken tuz miktarı 5 gramdır. Türkiye'de yapılan çalışmalarda ise günlük tuz tüketiminin 18 g olduğu belirlenmiştir.
Felç ve kemik erimesi riskini artırıyor
Fazla tuz tüketimi kan basıncını arttırarak; kalp hastalıkları ve felç riskini yükseltir. Ayrıca kalsiyum atımını artırarak kemik erimesini artırdığı gibi böbrek taşı oluşumu ve diğer böbrek hastalıkları riskini de artırmaktadır. Son yapılan çalışmalarda astım ataklarının sıklaşmasına da neden olduğu görülmüştür.
Hazır gıdaları azaltmalıyız
Tuz tüketimini azaltmak denildiğinde sadece yemeklere eklenen tuzdan bahsedildiği düşünülmemelidir. Turşu, zeytin, peynir gibi salamura yiyecekler, soda, kabartma tozları, gazlı içecekler ve işlenmiş hazır gıdalar da tuz kaynaklarıdır. Hazır gıdalar, çikolata veya bisküvi gibi tatlı bile olsalar koruyucu katkı maddeleri yüksek miktarda tuz içermektedirler. Tuz kısıtlamasından bahsedilirken hazır gıdaların azaltılması gerektiği de unutulmamalıdır.
İyotlu tuz hakkında bilmedikleriniz
Tuz kullanımında dikkat edilmesi gereken önemli bir noktada iyotlu tuz kullanımıdır. İnsan sağlığı açısından çok önemli olan iyotun eksikliği maalesef ülkemizde çok sık görülmektedir. Bu eksikliğin giderilmesi için kullanılan tuzlara iyot eklenmektedir. Tuza eklenen iyotun vücutta kullanımının yeterli olabilmesi için iyotlu tuzun mutlaka ağzı kapalı ve koyu renk kapta, ısı ve ışıktan uzakta saklanması gerekmektedir. Ayrıca yemeğin pişmesine yakın eklenen iyotlu tuzda ısıyla iyot kaybının daha az olacağını unutulmamalıdır.
İyot eksikliğinde ortaya çıkabilen rahatsızlıklar
İyot eksikliğinde en sık görülen rahatsızlık hipotroidizmdir. Hipotroidinin en belirgin sonucu fazla kilo olsa da özellikle genç bayanlarda kısırlığa kadar birçok soruna neden olabilmektedir. Ayrıca yetersizliğin görüldüğü yaş ve iyot yetersizliği derecesine göre bilişsel gelişim ve fonksiyon bozukluğu doğumsal şekil bozuklukları, cücelik ve zekâ geriliği ortaya çıkabilecek hastalıklar arasındadır.
