Bolu Özel Çağsu Hastanesi dermatoloji (cilt uzmanı) Uzm. Dr. Ayşegül Sema Gözübüyük gazetemize yaptığı açıklamada, saç kaybının günümüzde sık olarak görülen bir rahatsızlık olduğunu belirtti.
Saç kaybı günümüzde sık olarak görülen bir rahatsızlıktır. Bunun birçok sebebi olabilir.
Saç kaybı nedenleri nelerdir
Genetik, hormonal nedenler, kansızlık, gebelik, stres başlıca sebeplerdir. Çocuklarda okul stresi ve başka küçük kardeşinin olması saç kaybıyla sonuçlanabilir. Adet düzensizliğine ek olarak hormonal dengesizlik te saç kaybı yapabilir. Erkeklerde saçın ön tarafında açılma ile erkek tipi saç kaybı gözlemlenebilir.Bazı psikiyatrik problemler, enfeksiyonlar da saç kaybı yapabilir. Saç dökülmesi hem erkeklerde hem de kadınlarda görülebilir. Erkeklerde daha sık olarak görülen saç dökülmesi, 25 yaşına kadar erkeklerin %25'ini, 40 yaşına kadar %40'ını, 50 yaşına kadar %50'sini etkiler. Saç dökülmesinin tedavisine geçmeden önce, saç dökülmesinin tipi mutlaka bir uzman hekim tarafından incelenmelidir. Zira birçok hastalık, birçok hormonal, metobolik ve besinsel etkiler ile saç dökülmesi oluşabilir. Bunlar ortadan kaldırılmadan %100 tedavi hiçbir zaman mümkün olmaz.
Olağan saç dökülmesi
Ömrünü tamamlamış saç kendiliğinden veya dış etkilerle (tarama, şampuanla yıkama, fırçalama, saça şekil verme çalışmaları) dökülür. Bunun yerine yeni saç çıkar. Günde ortalama 100 adet saç dökülür. Yeni doğan bebekte ve hamilelikte görülen saç dökülmeleri kısmen olağan saç dökülmesi sayılabilir.
Stres ve Saç Dökülmesi
Deri hastalıkları ile stres ve ruhsal olaylar arasındaki ilişki öteden beri bilinir. Kişi psikolojik sıkıntılarını kişisel yada ailesel sorunlarını bir dermatolojik problem halinde yansıtabilmektedir. Ayrıca kendiliğinden oluşmuş bir deri problemi (saç dökülmesi) kişide vücut imajını zedeleyecek bireysel, psikolojik bozukluklara ve hatta psikososyal olumsuzluklara yol açabilmektedir. Kısaca anlatılmak istenirse, saç dökülmesi ve stres arasında iki çeşit ilişki söz konusudur:
1.Birinci ilişki nörotik bir ruhsal yapının desteklediği görünürde organik bir neden olmaksızın, stresin körüklediği saç dökülmeleri oluşabilir.
2.İkinci ilişki ise saç dökülmesi sonucu oluşan görünüme karşı kişinin geliştirdiği psikolojik reaksiyonlardır.
Stres zemininde gelişen saç dökülmelerine ilişkin çeşitli önlemler çok eski tarihe dayanır. Tıp literatürü ani, ciddi stres sonucu ortaya çıkan dramatik saç kayıpları örnekleri ile doludur. Sevilen birinin ölümü, sevgiliden ayrılık, iş kaybı gibi akut, ciddi stres halleri çarpıcı, hızlı, şiddetli saç dökülmelerine yol açabilir ve bu duruma stresle tetiklenen telojeneffluvium denir.
Psikolojik stres sonrası olan saç dökülmelerinin altında yatan esas olay psiko-nöroendokrin sistem ile immun sistem arasındaki karmaşık etkileşmedir. Yani immun sistem psikolojik olayların etkisiyle harekete geçer ve sonuçta saç dökülmesi meydana gelir.
Stres ile saç dökülmesi arasındaki ikinci ilişki saç dökülmesinin yarattığı psikolojik sorunlardır.
Saçı dökülen insanlarda yapılan çeşitli psikolojik ölçümler benlik duygusu, vücut imajı, öz saygı, kendine güven gibi duyguları etkilediği ortaya çıkmıştır.
Saç dökülmesi yaşayan kadın ve erkeklerde yapılan çalışmalarda erkeklerde saç kaybının artmasıyla depresyon, içe dönüklük, aşırı sinirlilik, özbenlik duygusunda azalma gibi olumsuz sonuçlar çıkarken, kadınların da günlük yaşamlarını negatif etkilediği ve sosyal problemler yaşadıkları görülmüştür. Erkeklerin aktif olarak bu durumla başa çıkabildikleri ancak kadınlarda saça cinsel kimlik, çekicilik gibi kültürel ve kişisel özel anlamlar verildiğinden başa çıkmaları daha zor olmaktadır. Bu tip kişiler toplum içersinde daha gergin, utangaç davranmakta, sık sık saçını yıkamak, kurutmak gibi yöntemlere başvurmaktadırlar. Sonuç olarak stresli, gergin, psikolojik problemleri olan bireyler olmaktadırlar. Tedavi konseptinde bu durum dikkate alınmalıdır. Tedavide bilgilendirme, empatik dinleme ve davranışları iyileştirme gibi psikosoyal destek gerekirse ilaç tedavisi uygulanabilir.
Saç dökülmesi çeşitleri nelerdir?
Alopesiareata (Saç Kıran): Madeni para büyüklüğünde, yani 2-2,5 cm çapında dairesel ?oluşan saç dökülmesidir. Her iki cinste oluşabilir.. Bu hastalığın ortaya çıkışında psikososyal streslerin etkili olduğu gösterilmiştir. Özellikle çocuk hastalarda yapılan incelemeler saç dökülmesi öncesi dönemde çocukların negatif yaşam olaylarıyla karşı karşıya kaldıkları tespit edilmiştir. Daha çok berberler saça çizik atarak sarımsak sürerler. Çizik çok derin ve çok sayıda olursa tehlikeli olarak kalıcı saç kaybına gidebilir. Doktorunuza danışmak daha güvenlidir. Tedavide deri içine vitamin yapılır. Sürme ilaçlar , bitkisel destek önerilebilir. Psikolojik destek alabilir.
Telogenefflivium: Kadınlarda daha sık görülür . Yaklaşık 2-3 ay hızlı ve bol miktarda dökülür. Gebelik sonrası daha sık olabilir.
Erkek tipi saç kaybı:Bu ise daha yaygın ve ön tarafta seyrelme şeklindedir. Genetik etkilidir. Tedavisi daha zor ve uzundur. Bazen yeni saç çıkarmak zor olabilir. Piyasada yüzlerce ürün vardır. Özellikle saç şampuanları çok çeşitlidir. Saç kaybı şampuanla geçmez. Sadece destek olarak önerilir. Saç için etkili ağızdan ilaçlar ve sürme ilaçlar tedaviye eklenir. Doktora danışmadan rastgele ürün almak yanlıştır.
Sık fön yapmak saç kaybına neden olur mu?
Evet sık fön saç derisini de zedeleyecektir. Ayrıca takma saç da zarar verebilir. O yüzden yüksek ısı ile saçı kurutmamak ve sık şekil vermemek yerinde olacaktır.
Kozmetik Uygulamaların Ortaya Çıkardığı Saç Problemleri
Uzun yıllardır temel amaç olarak saçı düzenli tutmak ve görünümünü güzelleştirmek için değişik yöntemler uygulana gelmektedir. Bunlar kimyasal maddeler, kozmetik ürünler vs. dir. Ancak bu maddeler ve yöntemler saç ve saçlı deri için fiziksel bir travma nedeni olur ve bazen istenilmeyen yada kalıcı olabilen değişikliğe yol açar. Uygulamaların yanlış yapılması, kimyasal maddelerin içindeki etken maddeler ve uygulama yapılan saçın kalitesi bu olumsuz değişmelere katkıda bulunur.
Yapılan kozmetik uygulamalar:
1.Saçı temizlemek için kullanılan şampuanlar. Piyasada var olan bir çok şampuan türü farklı şekillerde formüle edilir ve ticari olarak normal, kuru, yağlı, yıpranmış saçlar ve boyalı saçlar için formüle edilmiş olarak satılırlar. Yağlı saçlar için kullanılan şampuanlar eğer günlük olarak kullanılırsa saçta kurumaya yol açarlar. Yine şampuanlar içindeki maddelere karşı irritan veya allerjik dermatitlerin gelişmesi mümkündür.
2.Saç Boyaları: Tedrici renklendirme yapan saç boyalarının kontak dermatit yapma özelliği azdır ancak sert, kırılgan, cansız saça neden olduklarından zararlı olabilirler. Ayrıca saçta kalan metal artıkları kalıcı boya ve perma solüsyonunun uygulamasını zorlaştırır. Böyle bir uygulamada yapılırsa saçın kırılmasına neden olur.
Yarı kalıcı boyaların saç şaftında oluşturdukları hasar azdır ancak içerdikleri boya nedeniyle kontak alerjik dermatit yapabilirler.
Saç kaybı olan hastaya ne yapılır
Önce tetkikleri istenir .Bunlartroit, kansızlık ve hormon tetkikleridir. Demir eksikliği sık olarak saç kaybı nedenidir. Kadınlarda ve erkeklerin ailesinde saçın seyrek olması da bir risk faktörüdür.
Saç dökülmesi kişide psikolojik sorunlara yol açabilir. Yanıt alınmayan vakalar da olabilir. Bunlar az sayıdadır. Tüm saçta kayıp olan hastalar da mevcuttur. Buna kaş kirpik dökülmesi de eklenebilir. Saçın tüm olarak kaybında peruk önerilir.
Saç dökülme nedenlerinden biri de yapılan yanlış kozmetik uygulamalardır. Kuaförlerde kullanılan açıcı ve boyalar saçı bir hayli yıpratmaktadır. Açıcıların yanlış ve yüksek doz uygulanması boya –röfle-perma işlemleri saç derisini de yakacak ve saçları dökecektir.
Saç kişinin dış görünümünde önem arz eder. Bu yüzden saçla ilgili bir problem olduğu zaman uzman doktorunuza danışmak faydalı olacaktır.Ağızdan alınan ilaçlar kullanılabilir. Erken dönemde tedavi başarıyı arttırır.
