DOMBAY AHMET.. AYGIR İMAM..
'Zelzele Yakup'u duymamıştım.. Zelzele Yakup'un kaptanı olduğu otobüsle İstanbul'dan Sinop'a asker ziyaretine gittiğini anlatıyor arkadaşım.. Zelzele Yakup'un en çok Gerede - Karabük arasında çalıştığını, o güzergahta Burunlu bir otobüsü olduğunu anlatıyor.. Bir de 'Kanadı Kırık' Halit Abi varmış eski şoför abilerimizden.. ''Zelzele Yakup ve 'Kanadı Kırık Halit Abi.. Yanarım yanarım bizim dedeler kendilerine böyle güzel bir lakap bulamamışlar ona yanarım..
* * *
YAPRAK DÖNER..
İlginç ! Türkiye'de en çok hata yapan kurumların başında Nüfus müdürlükleri geliyormuş.. 21 Haziran 1934' de soyadı alma zorunluluğu ile başlayan hatalar giderek ülkenin her yerinde şakalara konu olacak boyutlara ulaşmış.. Soyadım 'Yosun' olsun diyen vatandaşı Kütüğe 'Tosun' olarak kaydetmişler mesela.. Kızının ismini 'Yaprak' olarak yazdıran baba soyadının 'Döner' oduğunu hesap edemeyinde 'Yaprak Döner'' gibi bir ismi taşımak zorunda kalmış çocuk..
* * *
Hele hele 35 sene önce telefon rehberi bastıran Telekom Müdürlüğü Düzce'den bir vatandaşın Yarar olan soyadını 'R' yerine 'K' olarak yazınca ve bu rehberler bütün telefon abonelerine dağıtıldıktan sonra farkına varılınca, Düzceli vatandaş tazminat davası açmış ve oldukça hatırı sayılır bir tazminat almıştı.
***
Soyadi Atar olan Babanın çocuğuna Roket ismini koyması var bir de.. Çocuğun isminin kutüğe yazılmasıyla ''Roket Atar' olmuş o çocuk da.. Portakal soyadlı adam Patronun ''Olgun'' olan ismini patrona yaranmak için oğluna koyunca o çocuk da 'Olgun Portakal' olmuş..
* * *
İlber Ortaylı da bir kitabında yapılan hataları anlatırken; ''Anadolu'da nüfus memurları vatandaşların seçtiği soyadlarını beğenmediler'' diyor.. ''Ya ‘o soyadından zaten var' dediler, ya da lakapların uygun olanlarını ailelere soyadı olarak verdiler..''
* * *
Allahtan uygun olanları soyadı olarak vermişler, yoksa bizim sokak aralarında birbirimize fısıldayıp gülme krizlerine girdiğimiz lakaplar; bugünün 'Soyadları' olarak çıkacaktı karşımıza.. 'Bit kıranlar', 'Ayı Nazifler', 'Sümüğü Curular.. 'Düşünsenize; Belediye'de bir Memur; 'Adınız ne? diye soruyor amcaya, amca: 'Falanca' diyor, 'peki soyadınız? 'Kuru Büzük'..
* * *
Teravih namazlarında o lakaplardan dolayı yakalandığımız gülme krizleri vardı hatırlarsınız.. İçimizden birinin başlattığı gülme krizleri.. Yanındakine bakıyorsun 'Zil Kuyruk'' abi, öbür yanında,''Kocagötün Hakkı Efendi'nin komşusu.. Boduç Arif' abi ile Dombay Ahmet Amca'nın arasında da başında ters çevirdiği şapkasıyla 'Siydikli Muharem'.. Biraz ötede de bizi; ''utanmazlar ! eşek kadar adamlarsınız'' diyerek camiden kovan ''Cebi Delik' amca..
* * *
Çok kişiyi lakabıyla tanıyoruz biz memlekette.. Kimsenin itiraz etmediği Babadan oğula, anneden kızına geçen lakaplarla.. Toplum tarafından kabul görmüş lakaplar bunlar.. Foterli Salih,, Gayış Hasan, Gulugulu Osman, Dombay Ahmet, Malak Ayhan..
* * *
Dombay ile Malak aynı familyadan biliyorsunuz.. Manda ismi bizde fazla kullanılmadığından bizim ağalar ona ''Dombay'' deyip geçmişler.. Şehirde o kadar çok var ki o lakaptan, saymaya kalksanız sayfalar yetmez..
* * *
Ama ''Dombay'' lakaplıların en meşhur olanı İstanbul'da III. Selim zamanında yaşamış bir din adamı.. O zamanlar İstanbul'da “Dombay” hayvanı pek bilinmediğinden ona oburluğu yüzünden “Amel-i Manda” demiş yakın çevresi, sonra da o isim zamanla ''Aygır İmam”a dönüşmüş..
* * *
Aygır İmam'ı anlatmıştım galiba bir tarihte.. Sanırım Fotoğrafçı Emin Amca'dan bahsederken adı geçmişti.. Papaz Oktay Abi'nin karşısında dükkanı olan.. Hani Aygır İmam bir iftar sofrasında bir siniye 2,5 kilo pastırma doğratmış, üzerine de kırk yumurta kırdırıp yedikten sonra bir de tepsiyi de sıyırmaya kalkınca çatlayıp ölmüştü..
* * *
Semerkant mahallesinden müezzin Ahmet amca da vardı o yazının içinde.. Müezzin Ahmet amca da öğle yemeğinde sofrada ne var ne yok silip süpürmüş, peşinden de bir tepsi etli mantı yedikten sonra ezan okumak için çıktığı minarenin merdivenlerinde yığılıp kalmışti.. ''Etli mantıdan çatladı'' demişti komşuları..
* * *
GÜNEŞ HANIM..
Bolu'ya 1961'de gelmiş arkadaş.. İmaret Mahallesinde iki katlı, ahşap bir evde oturmuşlar.. 'Sıkıldığım anlarda kendimi iyi hissedeceğim yerler buluyordum'' diyor.. Boluspor'un antrenmanlarına gidiyordum çoğunlukla.. Daha açık tribün bile yok o zamanlar.. Çayırpınarı'na gidiyordum, Koca Kamil amca'nın kır kahvesine..
* * *
Kamil amca'nın Kır kahvesi ve Makbule Teyzenin çiğ börekleri ile Nedim ağabey hala rüyalarımı süsler benim.. İmaret mahallesi de öyle.. Ama eski halinden eser kalmadı o mahallenin.. Evler satıldı yerine oteller yapıldı... Caminin arkasında kavak ağaçları vardı, yanında Vakıflar İdaresi ile Elektrik Santrali.. Onlar da yok..''
* * *
''1960-1961'di galiba.. Sanat Okulu'ndayım.. Hastaneden bozma taş bir mektepti orası.. İçinde Halil Şencan, Sadık Vayvay, Recep Karban, Zeki Tamer, Muzaffer Gökten falan var.. Sonra Haydar bey, Tatar Osman, Satılmış Bey.. Müdür de galiba Zeki Erdemol'du..'
* * *
''Ve İngilizceci Güneş Hanım.. 20, bilemedin 25'inde o zamanlar.. Benimle çok mu ilgilenirdi, yoksa bana mı öyle gelirdi; aşık olmuştum Hoca'ya.. Yabancı filmlerde de oluyor ya.. Bir öğretmen geliyor okula; tüm sınıf, hatta tüm okul aşık oluyor.. Oluyor böyle şeyler.. İlkokulda öğretmenine aşık olup kapısına dayanan bile varmış''
* * *
''Yıllar sonra eşimi ziyaret için gittiğim Kozlu Mezarlığı'nda rastladım Güneş Hoca'ya.. Mezarların arasında yürürken, bir baktım karşımda İngilizceci Güneş Hanım.. Nasıl şaşırdım.. Bolu'da Muzaffer Hoca'nın bir akrabasıyla evlenmiş, bir süre sonra da boşanmışlardı..'
* * *
''Bolu'dan döndükten sonra yeniden evlendiği ve o evlilikten olan oğlu tarafından vahşice öldürüldüğü haberini okumuştuk gazetelerde.. Öldürüldüğünü, daha sonra da Bostancı sahilindeki kayalıklara atıldığını..''
* * *
''Güneş hocanın mezarı gibi, yanından geçerken duygu yoğunluğu yaşadığım bir de yaşlı çınar ağacı var benim Erdoğan'cım.. Bir aracın virajı alamayarak çarptığı asırlık ağaç.. Ne zaman İstanbul'a gitsem, ne zaman yolum Beşiktaş'a düşse, ne zaman o kazanın olduğu yolda yürüsem 'hangisiydi? diye bakınır dururum ağaçlara.. Petroçelli'yi hatırlarım, Ümran'ı hatırlarım..''
* * *
''Konuyu biliyorum'' dedim arkadaşa.. ''Çoğu kişi de biliyor zaten.. Ne diyelim? Nur içinde yatsınlar.. Huzur içinde uyusunlar..''
* * *
Neyse.. 'Bugünlük de bu kadar' diyerek bitirelim yazımızı,..'Ustamın adı Hıdır, elimden gelen budur' diyerek..
Hoşça kalın dostlar...
Erdoğan MÜHÜRCÜOĞLU.. 26. 07. 2024
